Als je 18 jaar wordt, krijg je meer mogelijkheden om mee te beslissen over wat er in Nederland gebeurt. Je mag dan stemmen bij verkiezingen en je kunt zelf actief worden in de politiek. Maar ook als je nog geen 18 bent, kun je al meepraten en invloed uitoefenen, bijvoorbeeld via een jongerenraad.
Stemrecht betekent dat je bij verkiezingen mag stemmen op de persoon of partij die jij het beste vindt passen bij jouw ideeën. Vanaf je 18e verjaardag mag je in Nederland stemmen bij verkiezingen voor de gemeenteraad, Tweede Kamer en Provinciale Staten. Ook voor het Europees Parlement en het waterschap kun je vanaf 18 jaar stemmen.
Je stem is geheim. Niemand hoeft te weten op wie jij hebt gestemd.
Je kunt ook op andere manieren politiek meedoen. Je kunt bijvoorbeeld lid worden van een politieke partij, meepraten met de gemeente, een jongerenraad bezoeken of zelf actievoeren voor een onderwerp dat jij belangrijk vindt.
Als je mag stemmen, krijg je voor een verkiezing meestal automatisch een stempas van je gemeente. Je hoeft je hiervoor niet apart aan te melden. Op je stempas staat informatie over wanneer en waar je kunt stemmen.
Op de verkiezingsdag ga je met je stempas en een geldig identiteitsbewijs naar een stembureau. Je kunt ook iemand machtigen om namens jou te stemmen als je zelf niet kunt gaan. Daarvoor gelden regels die op je stempas of bij de gemeente staan.
Wil je weten welke verkiezingen eraan komen of hoe stemmen werkt? Kijk dan op de website van de Rijksoverheid of je gemeente.
- Je mag alleen stemmen als je aan de voorwaarden voor die verkiezing voldoet. Voor de meeste verkiezingen moet je 18 jaar of ouder zijn en de Nederlandse nationaliteit hebben. Voor sommige verkiezingen gelden andere regels voor EU-burgers of inwoners met een andere nationaliteit.
- Neem altijd je stempas en geldige identiteitsbewijs mee. Zonder de juiste documenten kun je niet stemmen.
- Je bent niet verplicht om te stemmen. Je kunt ook blanco stemmen of ervoor kiezen niet te stemmen. Een blanco stem is wel een uitgebrachte stem, maar je kiest daarbij geen kandidaat.
- Je kunt je stem niet zomaar veranderen nadat je het stembiljet hebt ingeleverd. Denk daarom rustig na voordat je je stem uitbrengt.
Sven wordt 18 en ontvangt een stempas voor de gemeenteraadsverkiezingen. Hij leest de standpunten van verschillende partijen en zoekt uit welke onderwerpen zij belangrijk vinden. Op de verkiezingsdag neemt hij zijn stempas en identiteitsbewijs mee naar het stembureau. Daar brengt hij zijn stem uit.